17 Νοε Γιατί δεν μπορώ να χάσω κιλά?

“Τρως πιο πολύ απ’ ότι πρέπει”, “αν κλείσεις το στόμα σου θα χάσεις κιλά”, “το βάρος έχει να κάνει μόνο με την ενέργεια που καταναλώνεις και την ενέργεια που ξοδεύεις”. Όλοι έχουμε ακούσει κάποτε μια από αυτές τις φράσεις, συνήθως από ανθρώπους που ποτέ δεν είχαν πρόβλημα βάρους. Δυστυχώς, η αιτία και η λύση για την αύξηση βάρους δεν είναι τόσο απλές. Αν όλα ήταν όσο εύκολα, η παχυσαρκία δεν θα ήταν ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα παγκοσμίως.

Υπάρχουν άνθρωποι που απλά έφαγαν παραπάνω στις διακοπές, αλλά αυτό δεν ισχύει για τους περισσότερους. Η αύξηση βάρους είναι ένα χρόνιο πρόβλημα για πολλούς και πρέπει να αναρωτηθούμε γιατί αδυνατούμε να το λύσουμε. Έχουμε κάνει ατελείωτα πειράματα και χιλιάδες αναλύσεις για την Βιοχημεία της διατροφής. Μας έχει φέρει μακριά, αλλά όχι αρκετά μακριά. Ίσως, λοιπόν, είναι καιρός να δούμε το πρόβλημα από μια διαφορετικά οπτική γωνία

Το Βιοψυχοκοινωνικό μοντέλο

Ας το πάρουμε από την αρχή. Πολλοί αποδίδουν τα παραπάνω κιλά σε βιολογικά αίτια. Γονίδια που σε κάνουν να τρως πιο πολύ, γονίδια που μειώνουν τον μεταβολισμό, γονίδια που προωθούν την αποθήκευση λίπους. Είναι αλήθεια, υπάρχουν βιολογικά αίτια για την αύξηση βάρους. Έρευνες έχουν δείξει ότι το σύστημα επιβράβευσης του εγκεφάλου μπορεί να επηρεάσει δραστικά τις ποσότητες τροφής που τρώμε. Συγκεκριμένα, διαφορετικοί άνθρωποι χρειάζονται διαφορετικές ποσότητες φαγητού για να πετύχουν την ίδια αίσθηση ευχαρίστησης. Αυτό μπορεί να εξαρτηθεί από μόνο ένα γονίδιο που ελέγχει το πώς ο εγκέφαλός μας αντιλαμβάνεται το συναίσθημα της απόλαυσης.

Είναι αυτό αρκετό για να εξηγήσει πώς εκατομμύρια άνθρωποι έχουν πρόβλημα βάρους?

Η απάντηση είναι όχι, δεν έχουν όλοι κάποια μετάλλαξη που πειράζει την διατροφή τους. Κάπου εδώ, η Βιολογία παύει να είναι αποτελεσματική και χρειαζόμαστε έναν νέο τρόπο εξέτασης του φαινομένου. Αυτός ο τρόπος λέγεται Ψυχολογία. Υπάρχουν δεκάδες Ψυχολογικά αίτια που μπορούν να προκαλέσουν αύξηση βάρους. Άγχος, στεναχώρια, θυμός, ό,τι μας πειράζει ψυχικά μπορεί να μας επηρεάσει και σωματικά. Για παράδειγμα, μία πρόσφατη έρευνα στην Ελβετία έδειξε ότι το χρόνιο άγχος μπορεί να προκαλέσει αύξηση βάρους σε 2 μόνο χρόνια.

Είναι η Βιολογία και η Ψυχολογία αρκετές για να εξηγήσουν το γιατί παίρνουμε κιλά?

Για κάποιους ανθρώπους ναι, για άλλους όχι. Υπάρχει μια τελευταία πτυχή του θέματος, η Κοινωνική επιρροή. Τηλεόραση, Internet, ταινίες, μόδα, είναι όλα κοινωνικοί παράγοντες που επηρεάζουν την εικόνα που έχουμε για το σώμα μας, καθώς και τις διατροφικές μας συνήθειες. Ο τρόπος ζωής που παρουσιάζουν πολλοί χαρακτήρες σε ταινίες και σειρές, για παράδειγμα, είναι άκρως ανθυγιεινός. Παρόλα αυτά, ενώ τρέφονται αποκλειστικά και μόνο με πίτσες και αλκοόλ, καταφέρνουν να είναι σε τέλεια φυσική κατάσταση. Αυτό δημιουργεί την ψευδαίσθηση, ότι κάτι τέτοιο είναι δυνατό. Ταυτόχρονα, ο χρόνος που περνάμε μπροστά από την οθόνη της τηλεόρασης ή του υπολογιστή παρακολουθώντας αυτούς τους χαρακτήρες έχει αυξηθεί κατακόρυφα τα τελευταία χρόνια και μαζί του έχει αυξηθεί η κατανάλωση σνακ, τα οποία πολύ συχνά διαφημίζονται στην οθόνη που βρίσκεται μπροστά μας.

Η αιτία, λοιπόν, που παίρνεις κιλά δεν είναι κάτι απλό. Αυτά είναι μόνο παραδείγματα του πόσο πολύπλοκη είναι η διατροφή. Υπάρχουν αμέτρητοι Βιολογικοί, Ψυχολογικοί και Κοινωνικοί παράγοντες που επηρεάζουν τις επιλογές και το βάρος σου. Το πρώτο βήμα για να τους καταπολεμήσεις το έχεις κάνει διαβάζοντας αυτό το άρθρο. Τώρα πρέπει να βρεις ποιοι είναι οι δικοί σου παράγοντες, τι επηρεάζει την δική σου διατροφή. Αυτό δεν είναι κάτι που μπορείς να κάνεις από την μία μέρα στην άλλη. Μπορεί να είναι δύσκολο στην αρχή και μπορεί να χρειαστείς βοήθεια από δικούς σου ανθρώπους ή από κάποιον επαγγελματία. Στο τέλος όμως τα αποτελέσματα που θα πετύχεις δεν θα είναι μόνο μόνιμα, αλλά θα εκτείνονται και πέρα από τα κιλά σου, θα είσαι και σωματικά και ψυχικά υγιής.

 

 

Κωνσταντίνος Χαρδαβέλλας